Cymry ac Aur Colorado, Y (Llyfrau Llafar Gwlad 50)

Cymry ac Aur Colorado, Y (Llyfrau Llafar Gwlad 50)

Disgrifiad | Description

  • ISBN: 9780863817403
  • Awdur: Eirug Davies
  • Cyhoeddi Gorffennaf 2001
  • Fformat: Clawr Meddal, A5, 56 tudalen

Casgliad difyr o ysgrifau, cerddi ac englynion yn portreadu anturiaethau nifer o Gymry arloesol a fentrodd i fynyddoedd Colorado, UDA, i gloddio am aur yn ystod ail hanner y 19eg ganrif. 18 ffotograff du-a-gwyn ac 1 map.

Adolygiad Gwales
Aur, a'r bobl a gafodd eu hudo i chwilio amdano ymhell o Gymru, ym Mynyddoedd Creigiog Unol Daleithiau America, ydi testun llyfr Eirug Davies. Dyma’r hanner canfed yn y gyfres ‘Llyfrau Llafar Gwlad’ a'r unig un â'i destun yn gyfan gwbl draw dros y môr.

Mae'r llyfr yma'n cyffwrdd yn fras â hanes rhai o'r Cymry a aeth i Colorado, un o'r taleithiau mynyddig, i chwilio am aur a mwynau eraill, i chwilio am gyfoeth a bywyd gwell. Rhyfeddod yr hanes ydi deall fod cymaint o anturiaethwyr wedi mentro yno; bryd hynny dyma'r ffin, y rhain oedd yr arloeswyr. Bu rhai'n llwyddiannus iawn, ond eraill fawr gwell eu byd ar ôl teithio mor bell oddi wrth eu cartre a'u cydnabod. Nid o Gymru yr aeth y mwyafrif ohonyn nhw yno, ond o rannau eraill o America, yn rhan o'r don enfawr o ddynoliaeth Ewropeaidd a 'sgubodd ar draws y cyfandir newydd yn sgil adeiladu'r rheilffyrdd yng nghanol y bedwaredd ganrif ar bymtheg.

Yn y llyfryn yma ni chawn fawr mwy na braslun o fywydau rhai ohonyn nhw; yn fwynwyr, masnachwyr, ambell siryf a marshal a seneddwr, golygyddion papurau newydd, gweinidogion, beirdd a phregethwyr. Rhaid cofio hefyd am John Evans, gŵr nodedig oedd yn gyfaill i Abraham Lincoln ac a ddaeth yn llywodraethwr talaith Colorado. Fe'i maged yn Ohio, ond hanai ei deulu o ardal Porthmadog.

Os mai bwriad yr awdur (a fagwyd, gyda llaw, mewn pentre lle roedd siop o'r enw Denver House, a Denver ydi prifddinas y dalaith dan sylw), oedd creu chwilfrydedd ac awydd i wybod mwy, fe lwyddodd. Ond ar ddiwedd y gyfrol roedd gen i deimlad o siom am na lwyddwyd i'w saernïo'n well. Roeddwn i hefyd am wybod llawer mwy am fywyd peryglus y cyfnod arloesol, ac am fwy o liw yn y brasluniau a gawsom o rai o'r cymeriadau.

Serch hynny, mae yna gyfeirio at gabanau'r mwynwyr, eu bywyd caled yn yr unigeddau, y mulod, y bwyd a'r offer. Daw ambell ddyfyniad o ddyddiaduron y cyfnod, dyddiadur E.C. Roberts yn y fan yma, sy'n creu'r gorllewin gwyllt mewn gwisg Gymreig: 'Tom y Graig ydoedd y prif gogydd, gyda'r Tenorydd yn gynorthwy-ydd, a Bill O. a minnau yn gwehynnu dwfr, cymynu coed a golchi llestri.' Ar ôl cwblhau'r dyletswyddau mae sôn am un yn 'ymneilltuo gyda'i six shooter', un arall a 'ddysgai rannau o Hyfforddwr Mr Charles' ac eraill yn mynd â'r arian i'r banc ac i brynu nwyddau. Hwn hefyd sydd â'r disgrifiad hudol o'r cwm anghysbell lle safai'r caban log: '. . . cysgodion yr hwyr yn cerdded lawr i'm cyfarfod; mwg glas teneu y llechweddi yn rhyw esgyn o simneiau dwsin o gabanau, a'r awyr las a thawel yn ei dderbyn i'w mynwes; a mwg tawel ein caban ninnau . . .'

Yr elfen Gymreig amlyca o ddigon trwy'r gyfrol ydi'r cyfeirio at yr eisteddfodau a'r capeli. Ar un cyfnod roedd bri mawr ar gynnal cyfarfodydd cystadleuol, a rhai ohonyn nhw yn amlwg yn bur llewyrchus a sylweddol. Mae'r llyfr hefyd yn frith o gerddi a ysgrifennwyd gan feirdd Cymraeg Colorado.

Prynwch hi, darllenwch hi a gobeithiwch y gwêl yr awdur yn dda i dyrchu ymhellach i hanes y dalaith hon a'r chwilio a fu am antur a chyfoeth ymhlith Cymry'r bedwaredd ganrif ar bymtheg.

Dei Tomos

Pris | Price : £3.50

Nifer | Amount :

Gwasg Carreg Gwalch
12 Iard yr Orsaf
Llanrwst
Dyffryn Conwy
LL26 0EH
01492 642031
llanrwst@carreg-gwalch.com

© Hawlfraint 2018 - Gwasg Carreg Gwalch - Gwefan gyda Delwedd

Pay with VisaPay with MastercardPay with MaestroPay with JCB

Top

Cwsmeriaid | Customers