Nabod Môn

Nabod Môn

Disgrifiad | Description

  • ISBN: 9780863818325
  • Cyhoeddi Mai 2003
  • Golygwyd gan Dewi Jones, Glyndwr Thomas
  • Fformat: Clawr Meddal, 210x147 mm, 488 tudalen

Casgliad diddorol o gyfraniadau amrywiol am amryfal agweddau ar fywyd trigolion Ynys Môn ar hyd y canrifoedd, ym meysydd crefydd ac addysg, diwylliant a diwydiant, ynghyd â straeon a cherddi difyr a chyfeiriadau at gymeriadau ffraeth a phersonoliaethau enwog y sir. 71 llun du-a-gwyn.

Adolygiad Gwales
Fel y gellid disgwyl, mae Mam Cymru a Gwlad y Medra yn haeddu clamp o gyfrol cyn dod i’w hadnabod, a dyna a gawsom. Bron i 500 tudalen, dim ond ychydig yn llai na Hanes Cymru (Gyfan) gan John Davies, dros hanner cant o erthyglau gan bron cymaint o awduron ar bob twll a chornel o’r ynys.

Rhwng y cloriau hyn cawn gronicl pwysig o hanes yr ynys o dywyllwch y cyfnodau cynharaf un i dywyllwch y cyfnod diweddar, ond mae môr o oleuni yma hefyd. Hanes a hanesion, cymeriadau bach a mawr, newidiadau a datblygiadau, llanw a thrai – rhai yn arbennig i un plwyf neu gornel o’r Ynys, enwau eraill yn codi drosodd a throsodd dros y canrifoedd – teulu Kyffin Williams, er enghraifft.

Un o ryfeddodau’r gyfrol yw’r amrywiaeth sydd rhwng ysgrif ac ysgrif. Tybed ai pobl sydd yn siapio hanes ambell ardal ac mai digwyddiadau sydd yn siapio hanes ardal arall? Mewn cymdeithas sefydlog gellid disgwyl gweld hanes y cymeriadau yn dod i’r brig. Mewn cymdeithas mwy ansefydlog efallai fod digwyddiadau'n rhwym o fynnu mwy o sylw. Ac yn gymaint ag y mae un ardal yn amrywio ar ardal arall, yna mae’r amrywiaeth honno'n cael ei hadlewyrchu yn yr ysgrifau hyn.

Fel y gellid disgwyl maent yn frith o ffeithiau difyr, o hanesion ac o ddyfyniadau o farddoniaeth, ond nid o fapiau. Ceir un map cyffredinol iawn, ac os oedd y Monwysyn hwn yn crafu ei ben o dro i dro gellir dychmygu sut fyddai hi ar ymwelydd o bell! Ceir oriel ddifyr o anfarwolion, golygfeydd a wynebau o’r gorffennol a’r presennol pell sy’n rhoi wyneb i rai o’r cymeriadau hynny sy’n codi eu pennau yn y testun.

Os oes gair o feirniadaeth, yna efallai mai’r union amrywiaeth sy’n rhoi blas unigryw i’r gyfrol yw ei man gwan yn ogystal. Ceir rhai erthyglau maith academaidd ac eraill yn fyr a chyffredin – mae rhai'n dechrau yn Oes y Cerrig ac yn gorffen ar ôl yr Ail Ryfel Byd, ac eraill yn dechrau gyda’r Rhyfel Byd Cyntaf ac yn gorffen yn y presennol. Ond hyd yn oed o faddau hynny fe fyddai darlun o’r sefyllfa fel ag y mae hi heddiw ym mhob un o’r ardaloedd hyn wedi bod yn ddiddorol a gwerthfawr, a dyna un peth y gellid bod yn gwbl sicr na cheid mohono yn unlle arall.

Ond dyma gyfrol ddifyr a gwerthfawr i Gymru gyfan y bydd pori mawr ynddi am flynyddoedd i ddod.

Arwel Rocet Jones

Pris | Price : £6.00

RRP: £12.00

Nifer | Amount :

Gwasg Carreg Gwalch
12 Iard yr Orsaf
Llanrwst
Dyffryn Conwy
LL26 0EH
01492 642031
llanrwst@carreg-gwalch.com

© Hawlfraint Gwasg Carreg Gwalch - Gwefan gan Delwedd