Tyddynnod y Chwarelwyr (Llyfrau Llafar Gwlad 59)

Tyddynnod y Chwarelwyr (Llyfrau Llafar Gwlad 59)

Disgrifiad | Description

  • ISBN: 9780863819261
  • Awdur: Dewi Tomos
  • Cyhoeddi Medi 2004
  • Fformat: Clawr Meddal, 21-x147 mm, 128 tudalen

Cyfrol llawn gwybodaeth am hanes cynnar a daeareg, straeon gwerin a diwylliant, diwydiant ac economi cymunedau chwarelyddol tyddynwyr Uwchgwyrfai, sir Gaernarfon, gyda dyfyniadau o lenyddiaeth yn atgyfnerthu'r testun, yn arbennig gwaith Kate Roberts. 24 llun du-a-gwyn a 14 map.

Adolygiad Gwales
Mae’r gyfrol ardderchog hon o waith Dewi Tomos yn ychwanegiad teilwng i gyfres odidog Llyfrau Llafar Gwlad gan Wasg Carreg Gwalch, a phleser yn hytrach na gorchwyl i mi yw nyddu’r ychydig eiriau hyn o adolygiad iddi.

Rhwng cloriau sy’n cynnwys dau ddarlun lliwgar o hen dyddynnod yr ardal, cawn bortread o gymdeithas y tyddynwyr – chwarelwyr a enillai eu bywoliaeth o fynydd-dir garw ac agored Uwchgwyrfai – a’r cyfan wedi ei ysgrifennu mewn arddull sy’n dangos cariad a diddordeb ysol yr awdur tuag at ei bwnc.

Er fy mod yn fab i un a fagwyd ar lethrau Moel Tryfan, ni allaf honni i mi gael fy magu mewn tyddyn; na, un o 'hogia mwg main' (tŷ moel heb dir oni bai am ardd yn perthyn iddo) oedd fy nhad, gan fod fy nhaid wedi cefnu ar fywyd o waith a gwely genhedlaeth ynghynt. Chwarelwyr oedd fy nheulu o ochr fy nhad, serch hynny, a gallaf innau fel yr awdur ymfalchïo i mi gael fy magu ar gomin Uwchgwyrfai.

Llwyddodd yr awdur i gyflwyno’r hanes a fu’n sylfaen i’r gymdeithas arbennig honno yn drefnus a chronolegol, gan gynnwys penodau ar ddaeareg, hinsawdd, tirwedd ac amgylchedd yr ardal. Cawn ein tywys drwy gyfnodau o hanes cynnar, oes yr haearn a’r oesoedd canol, a cheir map defnyddiol sy’n nodi safleoedd archaeolegol yr ardal.

Tyfodd pentrefi comin Uwchgwyrfai yn sgil y diwydiant llechi, gyda mwy o deuluoedd yn ymfudo i’r ardal o Ben Llŷn ac Ynys Môn. Ond yn wahanol i’r ardaloedd eraill yn Arfon, rhydd-ddeiliaid oedd mwyafrif y tyddynwyr a enillai eu bara menyn o erwau grugog rhan uchaf y comin. Methiant fu ymgais Arglwydd Niwbro’ i feddiannu’r parthau hyn oddi ar y trigolion, ac mae’r awdur yn ymdrin â’r anghydfod hynod hwnnw mewn pennod arall cyn symud ymlaen i fanylu ar y tyddynnod, y pentrefi, a chymdeithas a diwylliant y chwarelwyr.

Mae llethrau Moel Tryfan a mynydd y Cilgwyn yn frith o enwogion, a gwnaeth yr awdur ddefnydd o waith rhai awduron yr ardal drwy ddyfynnu’n helaeth o’u gwaith. I gomin Uwchgwyrfai y perthyn Kate Roberts, Dic Tryfan, Glasynys, Thomas Parry a Gruffydd Parry, i enwi ond ychydig, a lluniwyd cyflwyniad y gyfrol gan Dafydd Glyn Jones o Garmel, gŵr a wnaeth gyfraniad difesur i fyd addysg Gymraeg.

Cyn cau pen y mwdwl, mentraf ddweud y darllenir y gyfrol hon yn awchus nid yn unig gan ddisgynyddion bro’r chwareli, ond gan Gymry benbaladr sy’n gwerthfawrogi’r pethau pwysig yn ein hanes.

Dewi Jones

Pris | Price : £4.95

Nifer | Amount :

Gwasg Carreg Gwalch
12 Iard yr Orsaf
Llanrwst
Dyffryn Conwy
LL26 0EH
01492 642031
llanrwst@carreg-gwalch.com

© Hawlfraint 2018 - Gwasg Carreg Gwalch - Gwefan gyda Delwedd

Pay with VisaPay with MastercardPay with MaestroPay with JCB

Top

Cwsmeriaid | Customers