Walia' Gwalia

Walia' Gwalia

Disgrifiad | Description

  • Walia' Gwalia
  • ISBN: 9781845276645
  • Malcolm 'Slim' Williams
  • Cyhoeddi Hydref 2018
  • Fformat: Clawr Meddal, 230x278 mm, 144 tudalen
Cerrig, brics a hanes Cymru. Mae waliau'n cwmpasu holl gyfnodau ein hanes - o fryngaerau Celtaidd, i gestyll Normanaidd, i amaethu'r ffriddoedd, i'r Chwyldro Diwydiannol a'r bywyd dinesig cyfoes. Ar ben hynny, mae hanesion penodol yn gysylltiedig â rhai waliau.

Gwybodaeth Bellach:
Yn ystod fy ngyrfa fel cyfarwyddwr rhaglenni teledu, yn enwedig 'Cefn Gwlad' yng nghwmni Dai Jones Llanilar i S4C, a 'History Hunters' gyda’r diweddar John Davies Bwlch-llan i’r BBC, bues yn ffodus i gael teithio i bob cwr o Gymru, yn wlad a thref. Yn aml wrth edrych ar y golygfeydd o 'mlaen deuai geiriau’r diweddar Athro Gwyn Alf Williams i 'ngof: “If you love Wales you’ve got to love every sod of her.” Tyfodd fy hoffter, na, fy nghariad tuag at dirlun amrywiol ‘Walia Wen’, a byddwn yn profi golygfa ddramatig weithiau, un fwyn ar adegau eraill, ond byth yn cael fy siomi.

Dros y blynyddoedd fe’m swynwyd gan un elfen arbennig - elfen ag iddi amrywiaeth eang. Yr elfen honno? Wal! Neu’n hytrach y waliau sydd ar hyd a lled y wlad, yn ein dinasoedd, yn ein trefi a glannau môr ac yn yr uchelfannau mynyddig. Mae ein rhagflaenwyr wedi gadael etifeddiaeth gref a diddorol o waliau i ni; waliau o bob lliw a llun, pob un yn unigryw ag iddi hanes arbennig, stori sy’n gorwedd yn fud yn ei cherrig. Fe’m cyfareddwyd gan y gwahaniaethau yn arddull a chynllun waliau o sir i sir, yn sgil defnyddio carreg leol.

Enghreifftiau trawiadol ac unigryw yw’r ffensys llechi glas – y crawiau – a welir yn ardaloedd chwareli Gwynedd. Yn ystod yr holl grwydro byddai camera a llyfr nodiadau’n hwylus gerllaw i gofnodi waliau difyr ac yn ysgogiad i mi ymchwilio.

Byddaf yn rhyfeddu at hyd ambell wal sy’n ymestyn dros fryn i waelod cwm er mwyn dynodi ffin a therfyn tiriogaeth, ac yn synnu at uchder sawl wal sy’n datgan 'cadwch allan'. Synnaf wrth feddwl am y sawl a gododd aml i faen i’w lle, a’r nerth bôn braich oedd ei angen i wneud hynny. Clywais am yr arfer o godi ‘wal orchest’ gan y diweddar Barchedig Robin Williams.

Does dim dwywaith nad yw waliau’n datgan rhywbeth am eu perchnogion hefyd. Wal sy’n sgrechian 'fi fawr' yw wal yr anifeiliaid, sy’n arwain at dŵr cloc castell Caerdydd, a noddwyd gan y trydydd Marcwis Bute.

Mae’n deg gofyn lle fydden ni heb waliau – yn yr awyr agored neu o dan ddŵr, o bosib? Ystyriwch y nifer, yr amrywiaeth, y lliw, y llun, y pwrpas sydd i waliau. Waliau i’n cadw i mewn, i’n caethiwo, i’n cadw allan, i ddynodi lleoliadau at bwrpas arbennig ym meysydd crefydd, amaeth; yn anheddau, carchardai, ysbytai, tai mawr a thai bach, a senedd-dai! Pwy a’u hadeiladodd, pryd, sut a pham? Difyr iawn yw’r gwaith ymchwil i geisio ateb rhai o’r cwestiynau hyn a datrys dirgelion rhai o’r waliau, ond nid pob un o bell ffordd.

Roedd crynhoi toreth o luniau, deunydd blynyddoedd, i’w cynnwys yn y llyfr hwn yn llafur cariad, a sylweddolais eto fy mod yn “caru pob tywarchen ohoni”.
SLIM

Pris | Price : £12.50

Nifer | Amount :

Gwasg Carreg Gwalch
12 Iard yr Orsaf
Llanrwst
Dyffryn Conwy
LL26 0EH
01492 642031
llanrwst@carreg-gwalch.cymru

© Hawlfraint 2018 - Gwasg Carreg Gwalch - Gwefan gyda Delwedd

Pay with VisaPay with MastercardPay with MaestroPay with JCB

[ekm:poweredby]

Top

Cwsmeriaid | Customers