Awdur: Myrddin ap Dafydd
Cyhoeddi Medi 2008
Fformat: Clawr Meddal, 215x138 mm, 98 tudalen

Casgliad o gerddi diweddaraf y Prifardd Myrddin ap Dafydd. Hen hanes a hir yw'r daith - ond mae cyfle newydd yn torri dros y tir unwaith eto. Aeth hi'n nos ar yr hen syniadaeth - y canoli pell, y pwyslais ar y mawr. Y lleol a'r bychan fydd yn dal y pelydrau yn y ganrif hon.

Gwybodaeth Bellach:
Wrth gyhoeddi ei gasgliad diweddaraf o gerddi, dywedodd Myrddin ap Dafydd fod teitl y gyfrol, Bore Newydd, wedi cynnig ei hun iddo yn eithaf didrafferth: 'Dyma fy nghasgliad cyntaf o gerddi'r ganrif hon ac mae 'na deimlad drwyddi o gyfnod newydd o safbwynt ein potensial ni fel Cymry ac o safbwynt fy mhlant i sydd bellach yn tyfu i fod yn genhedlaeth ifanc newydd. Y bore ydi fy hoff amser i o'r dydd ac os bydda' i'n gorfod teithio i rywle, wel yr oriau cynnar amdani bob tro. Mae un gerdd yn seiliedig ar daith rhwng gogledd a de Cymru ac yn disgrifio'r profiad o weld y wawr yn torri. Milltir yn gynharach, doedd 'na ddim i'w weld ond lampau'r car yn torri drwy'r tywyllwch. Yna, mae'r gyrrwr yn dechrau sylwi ar bethau bychain yn y llwydolau yn ffenest ochr y car - barrug ar welltyn, gwythiennau deilen, graen llaith llechen ar do. Mwya' sydyn wedyn, ffrwd o olau a môr o liw. Rhywle yn fan'na rydan ni ar ein taith ar hyn o bryd - arwyddion bach, bach a llwyd, llwyd ein bod ni'n mynd i'r cyfeiriad cywir. Dwi'n hoff iawn o luniau Tony Jones o'r wawr yn torri dros darth Llŷn ac roedd y teitl yn esgus da dros roi un o'r rheiny ar y clawr.'

Mae haul a dagrau yn perthyn i'r bore bach ac unwaith eto mae rhai o gerddi Myrddin yn cyflenwi swyddogaeth y traddodiad barddol Cymraeg wrth iddo ganu i ddathlu genedigaeth neu orchest arbennig a hefyd canu er cof. Mae llawer o’r cerddi wedi'u hysbrydoli gan ardal Llithfaen a phlwy' Carnguwch, milltir sgwâr y bardd erbyn hyn, gyda'r ardal honno yn ddrych o'r hyn sy'n digwydd ym mhob ardal wledig arall drwy Gymru ac yn ehangach na hynny.

'Mae busnesau bychain a broydd bychain wedi bod dan warchae hir yn ystod yr ugeinfed ganrif', meddai Myrddin. 'Ond mae 'na arwyddion bod y byd yn callio ac yn rhoi gwerth ar ddiwylliant a chynnyrch lleol unwaith eto.' Mae’r brwydrau diweddar dros ddyfodol i ysgolion bychain a threfi marchnad Gwynedd yn gefndir i amryw o'r cerddi.

Er bod y gynghanedd draddodiadol ac amrywiadau Myrddin ar yr hen fesurau yn flaenllaw yn y casgliad, un syndod efallai yw bod traean y cerddi yn sonedau. 'Dwi wedi dod yn hoff iawn o fesur y soned yn ddiweddar', esboniodd Myrddin. 'Ar ôl troi'r hanner cant, mae rhai atgofion yn gliriach a dwi'n gweld y soned yn fesur da i adrodd stori neu anecdot, neu i ddisgrifio digwyddiad arbennig. Dwi wedi bod yn mynd i weld drama Shakespeare efo Mam bob blwyddyn ers pum mlynedd a dwi'n mwynhau'r farddoniaeth theatrig honno yn fawr. Ac mae'r ffaith bod y Meuryn yn hoff o'r mesur wedi dylanwadu arna' innau hefyd, mae'n siŵr'.

Mae sŵn y môr yn amlycach yn y canu nag erioed ac mae Myrddin yn diolch i'r tri aelod arall yn nhîm y Tir Mawr am hynny. Lluniau du a gwyn o gasgliad Tony Jones sydd wedi'u cynnwys y tu mewn gyda'r cerddi yn ogystal – pedwar llun ar ddeg o luniau o Nant Gwrtheyrn cyn i'r pentref gael bywyd newydd fel Canolfan Iaith.

Myrddin ap Dafydd

Bore Newydd

Blodau Gwanwyn, Blodau Gwyn

Black Pit of Tonypandy, The

Besting Mister Mostyn

Battles for Wales

Barti Ddu Môr-leidr o Gymru

Arwyr! Cerddi Lloerig

Armadilo ar fy Mhen

Argae Haearn, Yr